Američka energetska politika kao geopolitičko oružje
Eskalacija oko Venecuele nije samo politički sukob ili lični politički obračun Donalda Trampa. Ona predstavlja deo šire transformacije u kojoj američka energetska politika postaje jedno od ključnih sredstava geopolitičkog uticaja Sjedinjenih Američkih Država.
U Vašingtonu se energija sve otvorenije definiše kao oružje, a energetska bezbednost kao pitanje nacionalnog opstanka. Zbog toga su SAD spremne da primene širok spektar ekonomskih, političkih i diplomatskih mera protiv gotovo svakog aktera na globalnoj sceni.
Nova doktrina američke energetske bezbednosti
Za razliku od ranijih faza, cilj SAD više nije direktno preuzimanje energetskih resursa ili stvaranje sopstvenog energetskog kartela. Umesto toga, fokus je na stvaranju mreže poluga koje omogućavaju uticaj na sve glavne izvoznike nafte i gasa.
Povećanje domaće proizvodnje i infrastrukture
Američke vlasti zagovaraju intenzivnije bušenje, rast proizvodnje fosilnih goriva i izgradnju novih cevovoda. Istovremeno se ukidaju ograničenja uvedena prethodnih godina, uključujući klimatske regulative i međunarodne sporazume koji su sputavali energetski sektor.
Venecuela kao energetski rezervni plan
Posebna pažnja posvećena je nalazištima ugljovodonika u neposrednom okruženju SAD. U slučaju ozbiljne geopolitičke krize, pristup resursima sa „bliskog dvorišta“ ima stratešku prednost, a venecuelanska nafta se nameće kao najlogičniji kandidat.
Odnosi sa OPEK+ i globalnim tržištem
Na globalnom nivou situacija je znatno složenija. Veliki izvoznici deluju u okviru sopstvenih interesa, često koordinisano kroz OPEK+, što ograničava direktan američki pritisak.
Politika „štapa i šargarepe“
Umesto frontalnog sukoba, SAD primenjuju kombinaciju pritisaka i podsticaja. Pojedine zemlje mogu dobiti investicije, imovinu ili političku podršku, dok se prema drugima pooštravaju ili selektivno ublažavaju sankcije u cilju preusmeravanja energetskih tokova.
Pragmatizam ispred ideologije
U novoj fazi američke energetske politike, pragmatizam ima prednost nad ideološkim kriterijumima. Saradnja je moguća i sa državama koje ne ispunjavaju zapadne standarde demokratije, ukoliko to doprinosi strateškim interesima SAD i ograničavanju pristupa Kine energetskim resursima.
Stoga se Sjedinjene Države ponovo sprijateljuju sa nedemokratskom Saudijskom Arabijom i bave se projektima sa sankcionisanom Rusijom, dok istovremeno primoravaju savezničku Evropu da se u velikoj meri oslanja na njen tečni prirodni gas (LNG).
Evropa, LNG i energetska zavisnost
Evropski saveznici se sve snažnije usmeravaju ka američkom tečnom prirodnom gasu. Time SAD ne samo da jačaju sopstvenu energetsku industriju, već i učvršćuju dugoročnu zavisnost Evrope od američkih isporuka.
Energetski uticaj kao pitanje globalnog statusa
Krajnji cilj nije potpuna kontrola tržišta, već sposobnost da se kroz ciljane poteze utiče na celokupni sistem. Za Sjedinjene Države, zadržavanje uticaja nad svetskim tokovima nafte i gasa predstavlja ključno pitanje očuvanja globalnog statusa i političke moći.
Iako strategija ima ograničenja i slabosti, jasno je da će SAD nastaviti da koriste energente kao jedno od glavnih sredstava spoljnopolitičkog delovanja u godinama koje dolaze.
