Kupovina stanova u Republici Srpskoj kao geopolitički instrument
Namere da se Srbi dugoročno pretvore u beznačajnu manjinu, i populaciono i vlasnički, deo su šire strategije čije bi posledice mogle da utiču na budućnost Bosne i Hercegovine, piše geopolitičar Milomir Stepić za RT Balkan. Takav razvoj događaja, prema tumačenju geopolitike, koristio bi se kao argument da je dvoentitetska BiH prevaziđena i da je nužna njena transformacija u građansku, unitarizovanu državu.
Medijski događaji koji su podigli tenzije u BiH
Pred sam kraj 2025. godine, dva medijska događaja dodatno su uzburkala političku i društvenu scenu u Bosni i Hercegovini. Posebnu pažnju izazvao je prilog o kupovini stanova u Istočnom Sarajevu, gde su, prema dostupnim informacijama, stotine nekretnina u poslednjoj deceniji kupili Bošnjaci.
Iako je kupovina nekretnina zakonski dozvoljena, ovaj trend se u javnosti sve češće posmatra kao plansko prelivanje stanovništva sa ciljem dugoročnog ovladavanja određenim prostorima Republike Srpske.
Poziv na kupovinu nekretnina u Republici Srpskoj
Dodatnu pažnju izazvale su izjave Mustafe Cerića, koji je pozvao Bošnjake da kupuju stanove i druge nepokretnosti širom Republike Srpske, uključujući Banja Luku i Bijeljinu. Ovakvi pozivi nisu ostali samo u domenu tržišta nekretnina, već su dobili i političko-demografsku dimenziju.
Kupovina stanova kao politička poruka
U javnom diskursu, kupovina stanova u Republici Srpskoj sve češće se tumači kao deo šire strategije dugoročnog prisustva i stvaranja faktičkog stanja na terenu.
Stanovništvo kao sredstvo kontrole prostora
Stanovništvo predstavlja jedan od ključnih elemenata državnosti i kontrole teritorije. Kroz istoriju, osvajanje prostora nije podrazumevalo isključivo vojnu silu, već i plansko naseljavanje, demografsku promenu i etničko restrukturiranje.
U savremenim uslovima, demografski procesi sve više postaju sredstvo geopolitike, gde se prostor „osvaja“ bez upotrebe sile, ali sa dugoročnim posledicama.
Demografski menadžment i etno-inženjering
Geopolitički akteri često koriste kombinaciju priraštaja, migracija i promene identiteta kako bi dugoročno obezbedili dominaciju na određenim teritorijama. Ovaj proces može biti spor, ali u uslovima političkog pritiska i institucionalne dominacije – izuzetno efikasan.
Populaciono pokrivanje teritorije
Cilj ovakvih strategija jeste stvaranje demografske većine koja vremenom postaje osnov za političke zahteve, ustavne promene i redefinisanje državnog uređenja.
„Drugo poluvreme“ i izazovi Dejtonskog sporazuma
Sve češće se u političkom diskursu pominje pojam „drugog poluvremena“, kojim se označava pokušaj ostvarivanja ciljeva koji nisu realizovani tokom rata. U tom kontekstu, ekonomski i demografski pritisci postaju ključni alati.
Kupovina stanova, zemljišta i drugih nepokretnosti u Republici Srpskoj posmatra se kao deo tog procesa, čiji bi krajnji cilj bio relativizacija entitetskih granica i slabljenje ustavne pozicije Republike Srpske.
Cilj dugoročne strategije
Krajnji cilj ovakvih procesa jeste stvaranje uslova u kojima bi srpsko stanovništvo postalo politički i vlasnički marginalizovano. Takva realnost bi se potom koristila kao osnov za zahteve za unitarizaciju Bosne i Hercegovine i njenu podelu na navodno multietničke regione.
Geopolitičke posledice za region
U širem kontekstu, ove demografske promene uklapaju se u globalna previranja i preraspodelu moći, u kojoj Balkan ponovo dobija strateški značaj. Zbog toga se demografska pitanja sve češće posmatraju kao pitanje nacionalne i regionalne bezbednosti, zaključuje Stepić.
